Enflasyon düzeltmesi, mali tablolardaki parasal olmayan kalemlerin, bilanço günündeki satın alma gücüne getirilmesidir (VUK mükerrer md. 298/A, geçici md. 33). Düzeltme, fiyat endeksindeki artışın son üç hesap döneminde %100'ü ve son hesap döneminde %10'u aşması halinde uygulanır; uygulanıp uygulanmayacağı ve kazanca etkisi her dönem için Bakanlık tebliğleriyle duyurulur.
Düzeltme katsayısı
Katsayı = Bilanço günü Yİ-ÜFE / Düzeltmeye esas tarihin Yİ-ÜFE. Esas tarih; stoklarda satın alma veya üretim ayı, sabit kıymetlerde aktife giriş ayı, sermayede tescil ayı, daha önce düzeltilmiş kalemlerde ise önceki düzeltme tarihidir. Stoklar için toplulaştırılmış yöntemler (basit ortalama, hareketli ağırlıklı ortalama) kullanılabilir.
Hangi kalemler düzeltilir
| Düzeltilir (parasal olmayan) | Düzeltilmez (parasal) |
|---|---|
| Stoklar, maddi ve maddi olmayan duran varlıklar, birikmiş amortismanlar, iştirakler, verilen avanslar, sermaye, yedekler, geçmiş yıl kâr ve zararları | Kasa, banka, alacaklar, borçlar, krediler, alınan ve verilen depozitolar |
Örnek kayıt
Bilanço günü endeksi 3.500. Ticari mallar 1.000.000 TL (esas endeks 3.000), tesis ve makineler 2.000.000 TL (2.500), birikmiş amortisman 500.000 TL (2.500), sermaye 1.000.000 TL (2.000).
| Kalem | Katsayı | Düzeltilmiş | Fark |
|---|---|---|---|
| 153 Ticari Mallar | 1,16667 | 1.166.666,67 | 166.666,67 |
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar | 1,40000 | 2.800.000,00 | 800.000,00 |
| 257 Birikmiş Amortismanlar | 1,40000 | 700.000,00 | 200.000,00 |
| 500 Sermaye | 1,75000 | 1.750.000,00 | 750.000,00 |
| 153 Ticari Mallar | 166.666,67 | |
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar | 800.000,00 | |
| 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı | 966.666,67 | |
| 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı | 950.000,00 | |
| 257 Birikmiş Amortismanlar | 200.000,00 | |
| 502 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları | 750.000,00 | |
| 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı (kapanış) | 16.666,67 | |
| 648 Enflasyon Düzeltme Kârları | 16.666,67 |
698 hesabın alacak bakiyesi 648'e, borç bakiyesi 658'e aktarılır. Sermaye düzeltmesi olumlu farkları sermayeye eklenebilir; başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi vergilendirilir.
Dikkat
- Amortismana tabi kıymetlerde birikmiş amortisman aynı katsayı ile düzeltilir; izleyen dönem amortismanı düzeltilmiş değer üzerinden ayrılır.
- Düzeltme sonucu kâr veya zararın vergi matrahına etkisi, ilgili yıl için VUK geçici md. 33 ve tebliğlere göre belirlenir.
- Reel olmayan finansman maliyeti (ROFM), borçlanma maliyetiyle alınan kıymetlerde ayrıştırılır.
Hesaplamalar sayfasındaki "Enflasyon muhasebesi çalışması", endeksleri girince katsayı tablosunu ve yevmiye kayıtlarını üretir.
Sık sorulan sorular
Enflasyon düzeltmesi hangi kalemlere uygulanır?
Parasal olmayan kalemlere: stoklar, duran varlıklar, birikmiş amortismanlar, sermaye ve yedekler. Kasa, banka, alacak ve borç gibi parasal kalemler düzeltilmez.
Düzeltme katsayısı nasıl bulunur?
Bilanço günü Yİ-ÜFE endeksinin, kalemin düzeltmeye esas tarihindeki Yİ-ÜFE endeksine bölünmesiyle bulunur.
698 hesabın bakiyesi nereye aktarılır?
Alacak bakiyesi 648 Enflasyon Düzeltme Kârları, borç bakiyesi 658 Enflasyon Düzeltme Zararları hesabına aktarılır.